Türkiye, zengin florası ve kovan varlığıyla küresel arıcılığın merkez üslerinden biri olsa da, üretilen arı ürünlerinin katma değerli ve bilimsel bir standarda kavuşması uzun yıllar boyunca bir laboratuvar disiplininden mahrum kalmıştı. Tam bu noktada, Karadeniz Teknik Üniversitesi (KTÜ) Fen Fakültesi Kimya Bölümü bünyesinde yürüttüğü vizyoner çalışmalarla arı ürünlerini moleküler düzeyde inceleyen ve Türkiye’de modern apiterapinin bilimsel temellerini atan isim Prof. Dr. Sevgi Kolaylı oldu.
Kimya biliminin analitik gücünü doğrudan arıcılık sektörünün hizmetine sunan Kolaylı, bugün yerli arı ürünlerinin kimyasal zırhını çıkaran küresel bir otorite olarak kabul ediliyor.
Anadolu Balının ve Propolisinin Kimyasal Haritası
Prof. Dr. Sevgi Kolaylı’nın akademik kariyerindeki en büyük misyonu, Anadolu topraklarında üretilen balların, polenlerin ve özellikle propolisin biyoaktif bileşenlerini dünyaya kanıtlamak olmuştur. KTÜ bünyesindeki gelişmiş laboratuvarında ekibiyle birlikte binlerce bal örneğini analiz eden Kolaylı; Karadeniz Bölgesi’nin alametifarikası olan kestane balı, deli bal (mad honey) ve yayla ballarının antioksidan, antimikrobiyal ve enzim yapılarını haritalandırmıştır.
Özellikle yerli propolis üzerine yürüttüğü çalışmalar, Türkiye’deki propolis üretim teknolojisinin seyrini değiştirmiştir. Ham propolisin insan vücudu tarafından sindirilebilir hale getirilmesi için kritik olan “ekstraksiyon” (özütleme) yöntemleri üzerine geliştirdiği bilimsel standartlar, merdiven altı üretimin önüne geçilmesinde ve Türk propolisinin eczacılık düzeyinde değer kazanmasında en büyük yapı taşı olmuştur.
Tıp ve Bilim Arasında Bir Köprü: Modern Apiterapi
Arı ürünlerinin geleneksel birer şifa aracı olmaktan çıkarılıp modern tıbbın entegre bir parçası haline gelmesi, Prof. Dr. Sevgi Kolaylı’nın en çok mesai harcadığı alanlardan biridir. Apiterapi (arı ürünleri ile tedavi) kavramının Türkiye’de Sağlık Bakanlığı düzeyinde yasal bir zemine oturmasında, kurulan bilim komisyonlarında ve mevzuat çalışmalarında çok aktif roller üstlenmiştir.
Kolaylı ve ekibinin, propolis ve arı zehrinin kanserli hücre hatları üzerindeki sitotoksik etkileri, yara iyileştirici özellikleri ve bağışıklık sistemi üzerindeki modülatör etkilerine dair uluslararası literatüre kazandırdığı yüzlerce makale, bugün dünya çapındaki tıp araştırmacılarına kaynaklık etmektedir.
Laboratuvardan Tüketiciye: Standardizasyon Mücadelesi
Prof. Dr. Sevgi Kolaylı, bilimin ticari kaygılarla manipüle edilmesine karşı en net duruş sergileyen akademisyenlerin başında gelir. Tüketicilerin güvenilir arı ürününe ulaşması ve arıcıların emeklerinin hak ettiği değeri bulması için “analiz ve standart” vurgusunu her platformda yineler. Çin’den gelen sahte propolislerin, glikozlu balların ve kalitesiz arı sütlerinin tespiti için geliştirdiği hassas kromatografik analiz yöntemleri, Türk arıcılık sektörünü küresel pazarda koruyan görünmez bir kalkan işlevi görmektedir.
Gerek Karadeniz Teknik Üniversitesi çatısı altında yetiştirdiği yüzlerce bilim insanıyla gerekse Anadolu arıcısının ufkunu laboratuvar verileriyle genişleten vizyonuyla Prof. Dr. Sevgi Kolaylı, arıcılık.org portreler kategorisinin akademik derinliğini ve saygınlığını perçinleyen en güçlü değerlerden biridir.
