| ÖNE ÇIKAN PROFİL KARTI |
| İsim / Unvan: Doç. Dr. Meral Kekeçoğlu (Akademisyen, Arı Genetiği Uzmanı) |
| Uzmanlık Alanı: Apikültür Araştırmaları, Biyometri, Arı Genetiği ve Islahı |
| Sektörel Mirası: Yığılca bal arısı (Apis mellifera) ekotipinin morfometrik ve genetik olarak tanımlanması, DAGEM’in kuruluşu ve bölgesel arıcılık modelinin uluslararası tescili. |
Doç. Dr. Meral Kekeçoğlu, arı genetiği üzerine yaptığı akademik çalışmaları bölgesel bir kalkınma modeline dönüştüren, Türkiye arıcılık sektörünün en ilham verici isimlerinden biri. Türkiye arıcılık sektörü, yalnızca geleneksel yöntemlerle değil, akademinin sahaya inerek gerçekleştirdiği bilimsel dönüşümlerle de şekilleniyor. Kekeçoğlu, Türkiye’nin biyolojik çeşitliliğini ve yerli genetik kaynaklarını bilimsel verilerle ortaya koyarken, bir coğrafyanın kaderini arıcılık ekseninde yeniden yazan bir isim.
Popülasyon Genetiğinden Saha Keşiflerine: Yığılca Ekotipi
Meral Kekeçoğlu’nun apikültür dünyasındaki en büyük sektörel katkısı, yüksek lisans ve doktora sürecinde yoğunlaştığı arı genetiği ve morfometri araştırmalarıyla başladı. Türkiye genelinde 56 farklı bölgeden topladığı işçi arı örnekleri üzerinde kapsamlı biyometrik, morfolojik ve genetik analizler yürüten Kekeçoğlu, Düzce’nin Yığılca ilçesinde izole kalmış popülasyonun özgün yapısını ortaya çıkardı.
Yürüttüğü morfometrik analizlerde, Yığılca arısının bacak, kanat ve boy dil (proboscis) uzunluğu gibi anatomik ölçümlerinin diğer yerli hatlardan farklı olduğunu; bu morfolojik avantajların arının nektar toplama, uçuş kapasitesi ve flora adaptasyonuna doğrudan etki ederek koloni verimliliğini artırdığını bilimsel olarak kanıtladı. Popüler basında sıklıkla “farklı bir arı türü” olarak hatalı lanse edilen bu popülasyonun, aslında Apis mellifera (Bal arısı) türünün Anadolu coğrafyasına özgü, yüksek verimli yerli bir ekotipi olduğunu literatüre kazandırdı.
DAGEM’in Kuruluşu ve Altyapı Yönetimi
Bilimsel çıktıları laboratuvar duvarlarının ötesine taşımayı hedefleyen Kekeçoğlu, 2008 yılında Düzce’ye yerleşerek yerel yönetimler, kaymakamlık, kamu ve özel sektör paydaşlarını kapsayan geniş tabanlı bir kurumsal seferberlik başlattı. Bu vizyonun en büyük fiziki ve akademik çıktısı, Düzce Üniversitesi bünyesinde kurulan Arıcılık Araştırma Geliştirme ve Uygulama Merkezi (DAGEM) oldu.
DAGEM, kısa sürede Türkiye’de üniversite-üretici iş birliğinin en nitelikli merkezlerinden biri haline geldi. Kekeçoğlu liderliğindeki merkez; kolonilerin sürdürülebilir beslenmesi amacıyla bölgeye bir “Bal Üretim Ormanı” kazandırılmasına öncülük etti. Bölgedeki arıcılık faaliyetlerini; ana arı üretimi, koloni yönetimi ve arı ürünleri (propolis, polen, arı sütü) üretimi standartlarında bilimsel bazlı ve izlenebilir bir yapıya kavuşturdu.
Eğitim Seferberliği ve Bölgesel Kalkınma
Akademik bilginin arılıklardaki pratikle birleşmesi gerektiğine inanan Kekeçoğlu, Yığılca genelinde kapsamlı bir eğitim programı başlattı. Merkezdeki teknik bilgiyi köylere, kahvehanelere ve okullara taşıyarak modern arıcılık tekniklerini direkt olarak üreticiyle buluşturdu.
Özellikle kadınların ve dezavantajlı bireylerin arıcılık sektörüne kazandırılmasına yönelik sürdürülebilir projeler yürüttü. Bu eğitim programları kapsamında yüzlerce üretici; modern apikültür, hijyenik arı ürünleri üretimi ve koloni sağlığı gibi konularda sertifikalandırıldı. Kekeçoğlu’nun bölgedeki çalışmaları sayesinde, başlangıçta yaklaşık 30 olan profesyonel arıcı aile sayısı kısa sürede katlanarak arıcılığı bölgenin lokomotif geçim kaynaklarından biri haline getirdi.
“Akademik bilgi, toprağa ve üreticiye dokunduğu an gerçek değerini bulur. Yığılca’nın biyolojik çeşitliliği, bilimsel metotlarla işlendiğinde küresel bir başarı modeline dönüşebileceğini kanıtladı.”
Uluslararası Arenada Bir Türk Projesi: Avrupa Girişimcilik Ödülü
Doç. Dr. Meral Kekeçoğlu’nun kurduğu bu sürdürülebilir model, sınırları aşarak uluslararası platformlarda da en üst düzeyde kabul gördü. Kekeçoğlu’nun imzasını taşıyan projenin başarısı, Avrupa Komisyonu tarafından düzenlenen 2011 Avrupa Girişimcilik Ödülleri Yarışması’nda tescillendi.
29 ülkeden 399 seçkin projenin katıldığı bu prestijli organizasyonda, Kekeçoğlu’nun geliştirdiği bölgesel kalkınma modeli “Girişimcilik Ruhunu Geliştirme” kategorisinde Avrupa Birincisi seçildi. Bu ödül, Türkiye’deki yerli arı genotiplerinin koruma-kullanma dengesi gözetilerek nasıl küresel ölçekte bir ekonomik ve sosyal değer yaratabileceğini tüm dünyaya göstermiş oldu.
Sektöre kazandırdığı kurumsal altyapı, biyoçeşitlilik tescil çalışmaları ve yetiştirdiği profesyonel arıcılarla Doç. Dr. Meral Kekeçoğlu, Türkiye apikültürünün bilimsel hafızasında son derece saygın bir yere sahiptir.
