MMart ayı, Türkiye’de arıcılığın fiilen başladığı aydır. Şubat ayında amaç koloniyi yaşatmakken, mart ayında asıl hedef koloniyi büyütmek ve sezona güçlü girmektir. Mart 2026’da arıcılıkta yapılacak en kritik işler; koloni kontrolü, yavru alanı takibi, besleme düzeni, varroa planı ve kovan genişletme hazırlığıdır.
Mart Ayında Arılıkta Yapılacaklar (Hızlı Liste)
Mart ayında arıların sağlıklı gelişimi için yapılması gereken temel işlemler şunlardır:
- Kısa ama planlı koloni kontrolü yapılır.
- Ana arı varlığı ve yavru düzeni kontrol edilir.
- Açlık riski devam ediyorsa besleme sürdürülür.
- Polen gelişi takip edilir, gerekirse protein desteği verilir.
- Zayıf koloniler ayrılır, birleştirme planı yapılır.
- Varroa seviyesi gözlemlenir, mücadele takvimi hazırlanır.
- Kovan içi düzen ve ısı kaybı kontrol edilir.
- İlk kat atma ve genişletme için ekipman hazırlığı yapılır.
1. Mart 2026’da Kovan Ne Zaman Açılır?
Mart ayında kovan açmak artık daha normaldir ancak ani sıcaklık değişimleri hâlâ risk taşır. Kovan açmak için en uygun şartlar:
- Hava sıcaklığı en az 14°C ve üzeri olmalı.
- Rüzgâr olmamalı, güneşli saatler tercih edilmeli.
- Kontroller mümkün olduğunca hızlı ve amaçlı yapılmalıdır.
Dikkat: Mart ayında uzun süre kovanın açık kalması, yavrunun üşümesine ve koloninin gelişiminin durmasına neden olur.
2. Mart Ayında İlk Kontrolde Neye Bakılır?
Mart ayında ilk kontrolde odak noktanız “Koloni yaşıyor mu?” değil, “Koloni gelişiyor mu?” sorusu olmalıdır.
Koloni Kontrol Sıralaması:
- Ana Arı ve Yavru: Ana arı var mı? Yumurtlama düzeni sağlıklı mı? Açık ve kapalı yavru alanları ne kadar?
- Gıda Stokları: Bal stoğu yeterli mi? Verilen kek bitmiş mi?
- Popülasyon Gücü: Koloni kaç çerçeveye oturuyor? (2-3 çıta mı, yoksa 7-8 çıta mı?)
3. Mart 2026’da Arı Besleme Düzeni
Mart ayında koloni yavruya döndüğü için enerji tüketimi hızla artar. Besleme stratejisi bölgeye göre değişse de genel kural şudur:
- Arı Keki: Stokları biten kolonilerde devam edebilir.
- Şurup: Ilıman bölgelerde ve stabil havalarda teşvik şurubuna başlanabilir. Soğuk bölgelerde martın ilk yarısında şurup vermek risklidir.
Mart Ayında Şurup Verilirken Dikkat Edilmesi Gerekenler
Şurup verilecekse akşamüstü yerine gündüz verilmesi, arının şurubu çekip peteklere işlemesi için daha güvenlidir. Ayrıca aşırı şurup verilmesi, erken dönem yağmacılığını tetikleyebilir.
4. Polen Desteği ve Yavru Gelişimi
Mart ayı, yavru alanının genişlediği dönemdir. Eğer doğadan polen gelişi zayıfsa, yavru artışı yavaşlar ve ilkbahar gelişimi kaçırılır. Bu dönemde polen gelişi gözlenmeli, gerekirse polenli kekler veya ikame destekler planlanmalıdır.
5. Mart Ayında Kovan Genişletme ve Kat Atma
Mart ayında en sık yapılan hata, koloni henüz yeterli ısıyı sağlayamadan kovanı genişletmektir.
Altın Kural: Koloni kaç çıtayı tam olarak sarıyorsa, en fazla 1 çıta boşluk bırakılır. 5 çıtaya sıkıca oturan bir koloniye 6. çıta verilebilir; ancak 4 çıtalık bir koloniyi 8 çıtaya yaymak yavru üşütmesine yol açar.
6. Mart 2026’da Varroa Mücadele Planı
Mart ayında yavru miktarı arttıkça, Varroa akarlarının üreme hızı da yükselir. Mart ayında yapılacak en doğru iş, Varroa seviyesini gözlemlemek ve Nisan-Mayıs ayları için ilaç kalıntısı bırakmayacak şekilde bir mücadele planı oluşturmaktır. Rastgele ilaç kullanımı ana arının yumurta verimini düşürebilir.
7. Mart Ayında Yağmacılık Riski ve Korunma
Hava ısındıkça aç kovanlar ve zayıf koloniler yağmacılık riskiyle karşı karşıya kalır. Yağmacılığı önlemek için:
- Şurup verirken dışarı taşırmamaya özen gösterin.
- Kovan girişlerini koloni gücüne göre daraltın.
- Zayıf kolonileri kontrol ederken süreyi çok kısa tutun.
Mart 2026 Türkiye Arıcılık Takvimi (Haftalık Plan)
1. Hafta (1–7 Mart)
- Uçuş ve polen gelişi gözlemi.
- Kovan ağırlık ve kek takviyesi kontrolü.
2. Hafta (8–14 Mart)
- İlk kısa koloni kontrolü (Ana arı ve yavru düzeni).
- Zayıf ve sorunlu kolonilerin belirlenmesi.
3. Hafta (15–21 Mart)
- Hava uygunsa teşvik şurubu uygulaması.
- Kovan içi düzenleme ve genişletme ihtiyacının değerlendirilmesi.
4. Hafta (22–31 Mart)
- Koloni gelişim takibi ve popülasyon artışı kontrolü.
- Nisan ayı için kat atma ve bal süzme ekipmanlarının hazırlığı.
Mart Ayında En Sık Yapılan 6 Hata
- Hava soğukken kovanı uzun süre açık tutmak.
- Koloni popülasyonu yetersizken erken genişletme yapmak.
- Aşırı şurup vererek yağmacılığı başlatmak.
- Zayıf kolonileri, güçlü kovanlardan kaynak çalarak beslemeye çalışmak.
- Varroa için plansız ve kontrolsüz ilaç uygulamak.
- Ana arı kaybı yaşamış koloniyi geç fark etmek.
Sık Sorulan Sorular (SSS)
Mart ayında arıya şurup verilir mi?
Hava birkaç gün üst üste ılık ve stabil gidiyorsa teşvik şurubu verilebilir. Gece soğukları devam eden bölgelerde kek daha güvenlidir.
Mart ayında kovan kaç derecede açılır?
Güneşli, rüzgarsız ve en az 14°C olan günlerde kısa süreli kontroller yapılabilir.
Mart ayında kat atılır mı?
Çoğu bölge için mart ayında kat atmak erkendir. Kat atmak kovan içi hacmi genişlettiği için yavruların üşümesine neden olabilir. Genellikle nisan ayı daha uygundur.
Mart ayında zayıf koloniler birleştirilir mi?
Hava şartları düzelmişse ve arı mevcudu çok düşükse birleştirme yapılabilir. Ancak riskli bölgelerde mart sonunu beklemek daha güvenlidir.
Bu yazıyı okuyanlar bunları da inceledi:
Arı Nasıl Beslenir? — Mart ayı besleme düzeni için şurup, kek ve protein desteğinin doğru kullanımı
Şubat 2026 Arıcılık Takvimi — Mart öncesi koloniyi ayakta tutma ve kış sonu hazırlık dönemi
Nisan Ayı Arıcılık Takvimi — Mart’ta kurulan temelin üzerine nisan ayında sezon nasıl açılır?
Zayıf Arı Kolonisi Nasıl Güçlendirilir? — Mart kontrolünde zayıf bulunan kolonileri toparlama ve birleştirme teknikleri
