Fransa’da bal arıları ve diğer tozlayıcıları yakından ilgilendiren önemli bir çevre tartışması yaşanıyor. Ülkede uzun süredir yasaklı olan acetamiprid ve flupyradifurone adlı iki pestisitin belirli tarım ürünlerinde yeniden kullanılmasına imkân tanıyan yasa, hükümet içinde görüş ayrılığına neden oldu.
Karara tepki gösteren Fransa Ekolojik Dönüşüm Bakanı Monique Barbut, düzenlemenin geri çekilmemesi üzerine Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron’a istifasını sundu. Ancak Macron istifayı kabul etmedi ve Barbut görevine devam etti.
Tartışmanın Merkezinde Hangi Pestisitler Var?
Fransız Parlamentosu tarafından kabul edilen yeni düzenleme, ülkenin gıda ve çevre otoritesi ANSES‘e belirli şartlar altında iki etken madde için geçici kullanım izni verme yetkisi tanıyor.
Yasa kapsamında yeniden gündeme gelen pestisitler şunlar:
- Acetamiprid
- Flupyradifurone
Bu maddelerin özellikle;
- şeker pancarı,
- elma,
- fındık,
- kiraz üretiminde, alternatif mücadele yöntemlerinin yetersiz olduğu durumlarda sınırlı süreyle kullanılabilmesi öngörülüyor.
Acetamiprid Neden Tartışılıyor?
Acetamiprid, neonikotinoid grubunda yer alan sistemik bir böcek ilacıdır.
Fransa’da 2018 yılından bu yana yasaklı olan etken madde, Avrupa Birliği genelinde ise belirli koşullar altında kullanılmaya devam ediyor.
Bilimsel araştırmalarda acetamipridden etkilenen bal arılarında;
- yön bulma yeteneğinde azalma,
- besin arama davranışında bozulma,
- öğrenme ve hafıza performansında düşüş gibi olumsuz etkiler görülebileceği belirtiliyor.
Araştırmacılar, oluşabilecek risklerin kullanılan doz, uygulama zamanı, çiçeklenme dönemi ve diğer pestisitlerle birlikte maruziyet gibi birçok faktöre bağlı olarak değişebileceğini ifade ediyor.
Flupyradifurone Daha Güvenli Bir Alternatif mi?
Flupyradifurone, piyasaya ilk sunulduğunda klasik neonikotinoidlere göre daha düşük risk taşıyan bir alternatif olarak tanıtıldı.
Ancak son yıllarda yayımlanan bağımsız araştırmalar, bazı kullanım koşullarında bu etken maddenin de;
- bal arılarında ölümlere,
- davranış bozukluklarına,
- koloni gelişiminde olumsuz etkilere neden olabileceğini ortaya koyuyor.
Bu nedenle çevre kuruluşları, maddenin farklı bir kimyasal sınıfta yer almasına rağmen arılar açısından tamamen güvenli olarak değerlendirilmemesi gerektiğini savunuyor.
İnsan Sağlığı Açısından da İnceleniyor
Acetamiprid yalnızca arılar üzerindeki etkileriyle değil, insan sağlığı açısından da bilimsel araştırmalara konu oluyor.
Özellikle gelişmekte olan sinir sistemi üzerindeki olası etkiler nedeniyle anne karnındaki bebekler ve küçük çocuklar açısından çeşitli çalışmalar yürütülüyor.
Ancak mevcut bilimsel veriler, acetamipridin insanlarda çocukların beyin gelişimine zarar verdiğini kesin olarak kanıtlamış değil.
Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesi (EFSA), bu konuda daha fazla bilimsel veriye ihtiyaç duyulduğunu ve araştırmaların sürdüğünü belirtiyor.
Çiftçiler Neden Yeniden Kullanılmasını İstiyor?
Yasanın destekçileri, Fransız çiftçilerinin Avrupa’nın diğer ülkelerindeki üreticilerle rekabet edebilmesi için bazı pestisitlere geçici olarak ihtiyaç duyulduğunu savunuyor.
Özellikle;
- şeker pancarı,
- elma,
- fındık üreticileri, belirli zararlılarla mücadelede ekonomik ve etkili alternatiflerin henüz yeterli olmadığını ifade ediyor.
Tarım Bakanlığı ise kullanımın sürekli olmayacağını, yalnızca istisnai durumlarda ve belirli sürelerle izin verileceğini açıkladı.
Arıcılar ve Çevre Kuruluşları Karara Tepkili
Fransa’daki arıcı birlikleri, bal arılarının zaten;
- iklim değişikliği,
- yaşam alanı kaybı,
- yoğun pestisit baskısı nedeniyle zor bir dönemden geçtiğini belirterek yeni düzenlemeye karşı çıkıyor.
Çevre kuruluşları ise pestisitlerin yalnızca bal arılarını değil, yabani arılar başta olmak üzere tüm tozlayıcı canlıları ve tarımsal ekosistemi etkileyebileceğini vurguluyor.
İki Milyon İmzayla Başlayan Tartışma Devam Ediyor
Acetamiprid daha önce de Fransa’da geniş çaplı tartışmalara neden olmuştu.
2025 yılında benzer bir düzenleme milyonlarca kişinin imzaladığı dilekçenin ardından Anayasa Konseyi tarafından iptal edilmişti.
Yeni yasa doğrudan serbest kullanım yerine, ANSES’in bilimsel değerlendirmesi sonucunda istisnai izin verilmesini öngören farklı bir uygulama getiriyor.
Muhalefet partileri ise düzenlemeyi yeniden Anayasa Konseyi’ne taşımaya hazırlanıyor.
Arıcılık.org Değerlendirmesi
Bal arılarının korunması, yalnızca arıcılık sektörü için değil; tarımsal üretim, biyolojik çeşitlilik ve gıda güvenliği açısından da kritik öneme sahiptir. Zararlılarla mücadelede etkili yöntemlere ihtiyaç duyulsa da, kullanılacak pestisitlerin tozlayıcı canlılar üzerindeki etkileri bilimsel veriler ışığında dikkatle değerlendirilmelidir.
Fransa’da yaşanan bu gelişme, tarımsal üretimin sürdürülebilirliği ile çevrenin korunması arasındaki hassas dengenin ne kadar önemli olduğunu bir kez daha ortaya koyuyor. Arıcılık sektörünü ilgilendiren benzer düzenlemelerin diğer ülkelerde de yakından takip edilmesi, hem üreticiler hem de arıcılar açısından büyük önem taşıyor.
Kaynak: Fransa Ulusal Meclisi, ANSES, EFSA ve kamuoyuna yansıyan resmî açıklamalar.
